{"id":28912,"date":"2026-04-03T13:47:31","date_gmt":"2026-04-03T11:47:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/?p=28912"},"modified":"2026-04-03T13:47:43","modified_gmt":"2026-04-03T11:47:43","slug":"definition-of-done-im-scrum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/","title":{"rendered":"Definition of Done im Scrum"},"content":{"rendered":"<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Definition of Done im Scrum &#8211; Wer in agilen Projekten ernsthaft verl\u00e4sslich liefern will, kommt an einer sauberen <strong><a href=\"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-dod\/\">Definition of Done (DoD)<\/a><\/strong> nicht vorbei. Trotzdem bleibt sie in vielen Organisationen vage, weichgesp\u00fclt oder wird nach ein paar Sprints gar nicht mehr beachtet. Die Folgen: unterschiedliche Qualit\u00e4tsstandards, Stress zum Sprintende und \u201efertig\u201c hei\u00dft f\u00fcr jeden etwas anderes.<br>In diesem Beitrag lesen Sie, wie Sie eine Definition of Done im Scrum so aufsetzen und nutzen, dass sie im Alltag tr\u00e4gt \u2013 inklusive konkreter Beispiele, Formulierungen und Schritt-f\u00fcr-Schritt-Vorgehen f\u00fcr Teams und Entscheider.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--image\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"796\" height=\"678\" src=\"https:\/\/www.pureconsultant.de\/wp-content\/uploads\/visual-selection399.svg\" alt=\"Definition of Done im Scrum\" class=\"wp-image-28914\"\/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Definition of Done im Scrum<\/figcaption><\/figure>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Was ist die Definition of Done im Scrum \u2013 kurz erkl\u00e4rt<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Die Definition of Done im <strong><a href=\"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/scrum-methode\/\">Scrum<\/a><\/strong> ist eine klare, gemeinsam vereinbarte Liste von Qualit\u00e4tskriterien, die erf\u00fcllt sein m\u00fcssen, damit ein Product Backlog Item oder Increment als \u201efertig\u201c gilt.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Sie beantwortet eine einfache Frage:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--quote\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>\u201eWoran erkennen wir, dass diese Arbeit wirklich abgeschlossen und potenziell lieferbar ist?\u201c<\/p>\n<\/div><\/blockquote>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Wichtig dabei:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Sie gilt f\u00fcr alle Items (Stories, Tasks, Bugs), nicht nur f\u00fcr einzelne F\u00e4lle.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Sie fokussiert auf Qualit\u00e4t und Fertigstellungsgrad, nicht auf Aufwand.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Sie ist transparent, bekannt und f\u00fcr das ganze Scrum Team verbindlich.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Warum die Definition of Done entscheidend ist<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Ohne robuste Definition of Done zahlen Teams und Organisationen einen hohen Preis \u2013 oft unbemerkt.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Typische Symptome:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eFertig\u201c hei\u00dft: Code ist geschrieben \u2013 aber nicht getestet.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Anforderungen wechseln mitten im Sprint, \u201efertig\u201c wird nach hinten geschoben.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Stakeholder verstehen nicht, warum Features nicht auslieferbar sind.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Technische Schulden wachsen still im Hintergrund.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Burnout-Gefahr im Team steigt, weil zum Sprintende \u201egerettet\u201c werden muss.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Eine gute Definition of Done wirkt wie ein Qualit\u00e4tsfilter:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Gleiches Verst\u00e4ndnis von \u201efertig\u201c in Team, Management und Fachbereich.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Weniger Diskussionen am Sprintende: Status ist objektiv \u00fcberpr\u00fcfbar.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Bessere Planbarkeit: Velocity basiert auf echter Fertigstellung.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Weniger Nacharbeiten: Fehler und L\u00fccken fallen fr\u00fcher auf.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>H\u00f6here Produktqualit\u00e4t: Jede Iteration erh\u00f6ht verl\u00e4sslich den Produktwert.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>F\u00fcr Entscheider bedeutet das: Sie bekommen eine realistischere Sicht auf Fortschritt und Risiken, statt gesch\u00f6nter Statusmeldungen.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Abgrenzung: Definition of Done vs. Akzeptanzkriterien vs. Arbeitsanweisungen<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>In der Praxis verschwimmen Begriffe schnell. Klare Trennung hilft Missverst\u00e4ndnisse zu vermeiden.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Definition of Done<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Gilt generell f\u00fcr alle Product Backlog Items \/ Increments.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Fokussiert auf Qualit\u00e4t und Fertigstellungsgrad.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Beispiele:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eAlle automatisierten Tests laufen fehlerfrei.\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eCode ist im Main-Branch integriert.\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eDokumentation f\u00fcr Anwender ist aktualisiert.\u201c<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Akzeptanzkriterien (Acceptance Criteria)<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Gelten individuell pro User Story \/ Item.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Beschreiben, wann diese eine Anforderung fachlich erf\u00fcllt ist.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Beispiele:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eKunde kann seine Lieferadresse im Checkout \u00e4ndern.\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eFehlermeldung erscheint, wenn Pflichtfelder leer sind.\u201c<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Arbeitsanweisungen \/ How-to<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Beschreiben Vorgehensweisen, Tools, Templates.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Helfen, die DoD-Kriterien praktisch umzusetzen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Beispiele:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eF\u00fcr neue Endpunkte ist ein API-Contract im Wiki anzulegen.\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eCode-Reviews erfolgen mindestens durch eine zweite Person.\u201c<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Merksatz:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--quote\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Akzeptanzkriterien sagen: \u201eMacht das Richtige.\u201c<br class=\"\">Definition of Done sagt: \u201eMacht es richtig.\u201c<\/p>\n<\/div><\/blockquote>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Typische Fehler und Missverst\u00e4ndnisse rund um die Definition of Done<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Viele Scrum-Implementierungen scheitern nicht an der Theorie, sondern an Details im Alltag. H\u00e4ufige Probleme:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ol class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>DoD nur als Poster an der Wand<br>Sie wird einmal in einem Workshop erstellt und dann ignoriert.<br>Folge: Sie hat keinen Einfluss mehr auf Verhalten, Planung oder Qualit\u00e4t.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Zu vage oder allgemein formuliert<br>S\u00e4tze wie \u201eQualit\u00e4t ist sichergestellt\u201c oder \u201eCode ist getestet\u201c sind nutzlos.<br>Es fehlt die klare, \u00fcberpr\u00fcfbare Messbarkeit.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Nicht f\u00fcr alle sichtbar und bekannt<br>Management, Product Owner und Stakeholder wissen oft gar nicht, was \u201efertig\u201c im Team bedeutet.<br>Ergebnis: Erwartungs- und Kommunikationsprobleme.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u00dcberfrachtete Definition of Done<br>Alles, was w\u00fcnschenswert w\u00e4re, landet in der DoD.<br>Das Team kann sie im Sprint realistisch nicht einhalten, sie wird \u201eoptional\u201c.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>DoD wird von au\u00dfen verordnet<br>Vorgaben aus der Organisation, ohne das Team einzubeziehen.<br>Konsequenz: geringe Akzeptanz, \u201ePflicht\u00fcbung\u201c, kreativer Widerstand.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Keine Anpassung an Reife und Kontext<br>Ein Senior-Team mit DevOps-Pipeline braucht eine andere DoD als ein frisch formiertes Team in reguliertem Umfeld.<br>Wenn sich F\u00e4higkeiten und Rahmenbedingungen entwickeln, muss die DoD mitwachsen.<\/li>\n<\/div><\/ol>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Konkrete Bestandteile einer starken Definition of Done<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Eine nutzbare DoD ist konkret, praktisch und \u00fcberpr\u00fcfbar. Folgende Bereiche sollten Sie typischerweise abdecken:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Qualit\u00e4t &amp; Testing<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Unit-Tests f\u00fcr neue oder ge\u00e4nderte Funktionen vorhanden<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Relevante Integrationstests aktualisiert<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Akzeptanztests f\u00fcr kritische Pfade durchgef\u00fchrt<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Keine bekannten Blocker-Bugs im Umfang des Items<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Smoke-Tests f\u00fcr das Increment erfolgreich<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Code &amp; Architektur<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Code-Review durch mindestens eine weitere Person<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Coding-Guidelines eingehalten<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Keine bewusste Einf\u00fchrung neuer \u201eTODO\u201c-Schulden ohne Dokumentation und Priorisierung<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Sicherheitsrelevante Aspekte ber\u00fccksichtigt (z. B. Input-Validierung)<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Integration &amp; Deployment<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Code in den Hauptbranch integriert<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Build l\u00e4uft automatisiert und fehlerfrei<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Relevante Konfigurationen angepasst<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Feature ist in der vorgesehenen Umgebung deploybar oder deployed<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Dokumentation<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u00c4nderungsdokumentation (Changelog, Release Notes) aktualisiert<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Nutzerrelevante Dokumentation angepasst (Help, FAQ, Handb\u00fccher)<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Technische Dokumentation erg\u00e4nzt, falls erforderlich (API, Schnittstellen, Datenmodelle)<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">5. Fachliche Abnahme<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Product Owner hat das Ergebnis gesehen und bewertet<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Offene Fragen oder Einschr\u00e4nkungen sind dokumentiert und im Backlog erfasst<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Nicht jedes Team braucht jeden Punkt. Wichtig ist: Jeder Punkt sollte \u00fcberpr\u00fcfbar sein.<br class=\"\">Fragen Sie sich bei jedem Kriterium:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--quote\">\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>\u201eK\u00f6nnten zwei Personen unabh\u00e4ngig voneinander feststellen, ob dieses Kriterium erf\u00fcllt ist?\u201c<\/p>\n<\/div><\/blockquote>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Wenn nein, ist es zu unklar formuliert.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Beispiel: Definition of Done f\u00fcr ein Software-Produktteam<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Ein m\u00f6glicher, praxistauglicher DoD-Entwurf f\u00fcr ein Web-Entwicklungsteam k\u00f6nnte so aussehen:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Ein Item gilt als \u201eDone\u201c, wenn:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ol class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Fachliche Umsetzung<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Alle Akzeptanzkriterien der User Story sind erf\u00fcllt.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Wesentliche Randf\u00e4lle sind ber\u00fccksichtigt.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Qualit\u00e4t &amp; Tests<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Unit-Tests wurden geschrieben und laufen fehlerfrei.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Relevante Integrationstests sind aktualisiert.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Bei UI-\u00c4nderungen sind die wichtigsten Browser \/ Ger\u00e4te gepr\u00fcft.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Es bestehen keine bekannten Blocker oder kritischen Bugs im Umfang der \u00c4nderung.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Code &amp; Review<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Code wurde von mindestens einer zweiten Person reviewed.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Coding-Standards des Teams wurden eingehalten.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Potentielle Performance- oder Sicherheitsrisiken wurden adressiert oder explizit dokumentiert.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Integration &amp; Deploybarkeit<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Code ist im Main-Branch integriert.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>CI-Pipeline ist gr\u00fcn (Build, Tests).<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Konfigurationen \/ Feature-Toggles sind angepasst.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Das Increment ist prinzipiell produktiv deploybar.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Dokumentation &amp; Kommunikation<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Relevante \u00c4nderungen sind im Changelog vermerkt.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Anwenderdokumentation ist aktualisiert, falls n\u00f6tig.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Technische Dokumentation (z. B. API) ist angepasst.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ol>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Wichtig: Das ist ein Startpunkt, kein Dogma. Jedes Team muss seine DoD auf den eigenen Kontext zuschneiden.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wie man eine Definition of Done im Scrum-Team einf\u00fchrt \u2013 Schritt f\u00fcr Schritt<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Viele Teams wissen, dass sie eine DoD brauchen, scheitern aber an der Umsetzung. So gehen Sie pragmatisch vor:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ausgangslage kl\u00e4ren<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Aktuelle Probleme sammeln:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Wo gibt es heute Diskussionen \u00fcber \u201efertig\u201c?<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Wo entstehen unn\u00f6tige Nacharbeiten?<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Wo f\u00fchlen sich Stakeholder \u00fcberrascht oder entt\u00e4uscht?<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Nicht nur die Entwickler fragen, sondern auch:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Product Owner<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Stakeholder \/ Fachbereich<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>ggf. Qualit\u00e4tssicherung, Betrieb\/IT<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Workshop vorbereiten<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Ziel klar machen: \u201eGemeinsames Verst\u00e4ndnis von \u201afertig\u2018 schaffen.\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Teilnehmer:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>gesamtes Scrum Team (Developers, Product Owner, Scrum Master)<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>optional: Vertreter aus QA, Betrieb, Architektur<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Material bereitstellen:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Beispiele aus der Vergangenheit (gelungene und problematische Sprints)<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Aktuelle Standards \/ Richtlinien (Security, Compliance, Architektur)<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">DoD-Entwurf im Team erarbeiten<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Vorgehen im Workshop:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ol class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Brainstorming:<br>\u201eWenn wir stolz sagen wollen: Das ist wirklich fertig \u2013 was muss erf\u00fcllt sein?\u201c<br>Alle Punkte ungefiltert sammeln.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Clustern nach Bereichen:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Qualit\u00e4t\/Tests<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Code\/Architektur<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Integration\/Deployment<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Dokumentation\/Abnahme<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Priorisieren:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Welche Punkte sind zwingend, damit wir verantwortungsvoll liefern?<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Was sind Wunschpunkte, die wir sp\u00e4ter erg\u00e4nzen k\u00f6nnen?<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Sch\u00e4rfen:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Vage Formulierungen konkret machen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Kriterien messbar und \u00fcberpr\u00fcfbar formulieren.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ol>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Schritt 4: DoD sichtbar machen<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>DoD dort platzieren, wo das Team arbeitet:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Taskboard \/ digitales Board<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Team-Wiki<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Definition of Done-Karte im Backlog-Tool<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Sicherstellen, dass auch Management und Stakeholder Zugang haben.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Kurzfassung bereitstellen, z. B. f\u00fcr Onboarding neuer Teammitglieder.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Schritt 5: DoD im Arbeitsalltag verankern<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>In jedem Sprint Planning:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Sicherstellen, dass das Team die DoD bei der Sch\u00e4tzung mitdenkt.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Im Daily Scrum:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Fragen wie \u201eWas fehlt noch, damit das Item DoD-konform fertig ist?\u201c einbauen.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Im Sprint Review:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Transparenz schaffen, wenn Items die DoD nicht erf\u00fcllen (und daher nicht als \u201eDone\u201c gelten).<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>In der Retrospektive:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Pr\u00fcfen, ob die DoD funktioniert, \u00fcberladen ist oder L\u00fccken zeigt.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Wie die Definition of Done in den Scrum-Events genutzt wird<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Die Definition of Done sollte kein statisches Dokument sein, sondern Teil der t\u00e4glichen Arbeit.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Produkt Backlog &amp; Refinement<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Product Owner und Entwickler kl\u00e4ren fr\u00fch:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Ist das geplante Item grunds\u00e4tzlich unter Einhaltung der DoD im Sprint umsetzbar?<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Erh\u00f6ht die DoD sichtbare Komplexit\u00e4t (z. B. durch zus\u00e4tzliche Tests, Dokumentation)?<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sprint Planning<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Das Team ber\u00fccksichtigt Aufwand f\u00fcr:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Tests gem\u00e4\u00df DoD<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>notwendige Dokumentation<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Integration und Abh\u00e4ngigkeiten<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Wenn klar ist, dass die DoD f\u00fcr ein Item nicht eingehalten werden kann:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Item nicht in den Sprint ziehen oder Umfang anpassen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Alternativ: gemeinsam explizit Risiken und Abweichungen besprechen.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Daily Scrum<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Fokuswechsel von \u201eTasks abhaken\u201c zu \u201eDoD erf\u00fcllen\u201c:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eWas fehlt diesem Item noch, um unsere Definition of Done zu erreichen?\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eHindert uns etwas, bestimmte DoD-Punkte einzuhalten?\u201c<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sprint Review<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Nur Items pr\u00e4sentieren, die die DoD erf\u00fcllen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Ausnahmen (bewusst nicht erf\u00fcllte DoD-Punkte) transparent ansprechen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Management und Stakeholder verstehen damit, was \u201efertig\u201c im Team bedeutet.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Sprint Retrospektive<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>DoD regelm\u00e4\u00dfig reflektieren:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eWelche DoD-Punkte konnten wir stabil einhalten?\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eWo hatten wir immer wieder Probleme?\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eWelche Qualit\u00e4tsprobleme sind aufgetreten, obwohl die DoD erf\u00fcllt war?\u201c<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>DoD anzupassen ist ein Zeichen von Lernen, nicht von Scheitern.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Umgang mit \u201eNicht-DoD-konformer\u201c Arbeit<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>In der Realit\u00e4t wird es Situationen geben, in denen Teile der DoD nicht erf\u00fcllt werden k\u00f6nnen. Entscheidend ist der bewusste Umgang damit.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>M\u00f6gliche Szenarien:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ol class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Kritischer Produktions-Fehler, schnelles Fix notwendig<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Team entscheidet transparent, welche DoD-Punkte zuerst entfallen (z. B. ausf\u00fchrliche Dokumentation).<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Nacharbeiten werden als eigenes Item im Backlog erfasst und priorisiert.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Abh\u00e4ngigkeiten verhindern bestimmte Tests oder Deployments<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>DoD-Abweichung im Review offenlegen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Klar dokumentieren, welche Risiken bestehen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Ma\u00dfnahmen f\u00fcr Folgesprints festlegen.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Organisation erwartet \u201eSchein-Fertigstellung\u201c<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Hier braucht es F\u00fchrung.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Als Entscheider sollten Sie DoD-Verletzungen nicht einfordern, um schnelle Scheinfortschritte zu sehen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Besser: Transparenz akzeptieren und gemeinsam Hindernisse adressieren.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ol>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Wichtig: Wird die DoD systematisch ignoriert, verliert sie jede Wirkung. Dann ist sie de facto abgeschafft \u2013 auch wenn sie formal noch existiert.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Skalierung: Definition of Done auf Team- und Organisationsebene<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>In gr\u00f6\u00dferen Organisationen mit mehreren Scrum-Teams rund um ein Produkt stellt sich eine weitere Frage: Wie einheitlich muss die Definition of Done sein?<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Pragmatischer Ansatz:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ol class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Organisationsebene \/ Produktlinie<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Verbindliche Mindeststandards definieren, z. B.:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Einhaltung regulatorischer Vorgaben<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Sicherheitsanforderungen<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Compliance \/ Datenschutz<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Diese gelten f\u00fcr alle Teams als Baseline-DoD.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Team-Ebene<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Jedes Team erg\u00e4nzt die Baseline um:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Technologie-spezifische Aspekte<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Team-spezifische Praktiken (z. B. Pair Programming, Architektur-Guidelines)<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ol>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>So entsteht ein zweistufiges Modell:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Globale DoD: minimaler Qualit\u00e4tsstandard f\u00fcr das gesamte Produkt.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Team-DoD: Erweiterung, die zur Realit\u00e4t und Reife des Teams passt.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Das reduziert Wildwuchs und sorgt trotzdem f\u00fcr gen\u00fcgend Flexibilit\u00e4t.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Reifegrad: Die Definition of Done im Laufe der Zeit weiterentwickeln<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Eine DoD ist kein einmaliger Akt, sondern ein Entwicklungsprozess. Typische Entwicklung:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ol class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Einstiegsphase<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Fokus auf grundlegende Aspekte:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eCode reviewed\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eBasis-Tests vorhanden\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eDeploybar\u201c<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Stabilisierungsphase<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Ausbau automatisierter Tests<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>St\u00e4rkere Einbindung von Security und Performance<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Bessere Dokumentationsstandards<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Hohe Reife<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Vollst\u00e4ndig automatisierte Build-, Test- und Deployment-Pipeline<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Metrik-basierte Qualit\u00e4tskriterien (z. B. Code-Coverage-Grenzen nicht dogmatisch, sondern reflektiert)<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Kontinuierliche \u00dcberpr\u00fcfung der DoD anhand realer Produktionsvorf\u00e4lle<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ol>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Ein hilfreicher Ansatz:<br class=\"\">In jeder zweiten oder dritten Retrospektive gezielt fragen:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eWelchen einen DoD-Punkt wollen wir im n\u00e4chsten Sprint verbessern oder erg\u00e4nzen?\u201c<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>\u201eWelchen Punkt k\u00f6nnen wir streichen, weil er keine Wirkung zeigt?\u201c<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>So w\u00e4chst die DoD Schritt f\u00fcr Schritt \u2013 passend zur Entwicklung des Teams.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Rolle von Product Owner, Scrum Master und Management<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Product Owner<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Achtet darauf, dass Items nur als \u201eDone\u201c gelten, wenn die DoD erf\u00fcllt ist.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Unterst\u00fctzt bei der Priorisierung von Arbeit, die zur DoD-Einhaltung n\u00f6tig ist (Tests, Refactoring etc.).<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Kommuniziert Stakeholdern klar, was \u201efertig\u201c bedeutet \u2013 und was nicht.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Scrum Master<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Schafft Bewusstsein f\u00fcr den Wert der DoD.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Moderiert Workshops zur Erstellung und Weiterentwicklung.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Achtet darauf, dass die DoD in Ereignissen wie Daily, Review und Retro genutzt wird.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Hilft dem Team, Hindernisse bei der Einhaltung der DoD sichtbar zu machen und zu adressieren.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Management und F\u00fchrungskr\u00e4fte<\/h3>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Akzeptieren, dass Transparenz manchmal \u201eunangenehme Wahrheiten\u201c zeigt.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>F\u00f6rdern statt bestrafen, wenn Teams ehrlich mit der DoD umgehen.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Stellen Rahmenbedingungen bereit:<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Zeit und Ressourcen f\u00fcr Tests, Automatisierung, Qualit\u00e4tssicherung.<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>Unterst\u00fctzung beim Abbau technischer Schulden.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Wenn F\u00fchrungsebene und Teams hier an einem Strang ziehen, wird die Definition of Done zu einem wirksamen Instrument f\u00fcr nachhaltige Lieferf\u00e4higkeit.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--separator\">\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--heading\">\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Fazit: Definition of Done im Scrum als Hebel f\u00fcr echte Qualit\u00e4t<\/h2>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Eine gute Definition of Done ist mehr als eine Liste sch\u00f6ner Vors\u00e4tze. Sie ist:<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list\">\n<ul class=\"wp-block-list\"><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>ein gemeinsamer Qualit\u00e4tsvertrag im Scrum Team,<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>ein Transparenzinstrument f\u00fcr Stakeholder,<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>ein Schutzmechanismus gegen technische Schulden,<\/li>\n<\/div>\n\n<div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--list-item\">\n<li>ein Hebel f\u00fcr verl\u00e4ssliche Lieferf\u00e4higkeit.<\/li>\n<\/div><\/ul>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Wenn \u201efertig\u201c in Ihrer Organisation heute noch Verhandlungssache ist, lohnt es sich, hier anzusetzen. Nutzen Sie die n\u00e4chste Retrospektive oder einen fokussierten Workshop, um Ihre Definition of Done zu sch\u00e4rfen \u2013 oder \u00fcberhaupt erst wirksam zu machen.<\/p>\n<\/div><div class=\"m-block--container u-offset m-block--core--paragraph\">\n<p>Wenn Sie Unterst\u00fctzung bei der Einf\u00fchrung oder Weiterentwicklung von Scrum, inklusive Definition of Done, in komplexen Umgebungen suchen, kann eine externe Perspektive helfen. Die Beraterinnen und Berater von <strong><a href=\"https:\/\/de.linkedin.com\/company\/pcgpureconsultantgmbh\">PURE Consultant<\/a><\/strong> begleiten Teams und Entscheider genau in diesen Fragestellungen \u2013 von ersten Pilotprojekten bis zur skalierenden agilen Organisation.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Definition of Done im Scrum &#8211; Wer in agilen Projekten ernsthaft verl\u00e4sslich liefern will, kommt an einer sauberen Definition of Done (DoD) nicht vorbei. Trotzdem bleibt sie in vielen Organisationen vage, weichgesp\u00fclt oder wird nach ein paar Sprints gar nicht mehr beachtet. Die Folgen: unterschiedliche Qualit\u00e4tsstandards, Stress zum Sprintende und \u201efertig\u201c hei\u00dft f\u00fcr jeden etwas [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[3297],"class_list":["post-28912","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-scrum","tag-definition-of-done-im-scrum"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.3 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Definition of Done im Scrum - PURE Consultant<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Definition of Done im Scrum leicht erkl\u00e4rt: Steigern Sie Effizienz &amp; Qualit\u00e4t in Ihren Projekten. Lesen Sie jetzt unsere Tipps!\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"de_DE\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Definition of Done im Scrum - PURE Consultant\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Definition of Done im Scrum leicht erkl\u00e4rt: Steigern Sie Effizienz &amp; Qualit\u00e4t in Ihren Projekten. Lesen Sie jetzt unsere Tipps!\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"PURE Consultant\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-03T11:47:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-03T11:47:43+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Serhat K\u00fcpeli\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Verfasst von\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Serhat K\u00fcpeli\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Gesch\u00e4tzte Lesezeit\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12\u00a0Minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Serhat K\u00fcpeli\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b879d2f247599ce3a636522dd8344e95\"},\"headline\":\"Definition of Done im Scrum\",\"datePublished\":\"2026-04-03T11:47:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-03T11:47:43+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/\"},\"wordCount\":2181,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/visual-selection399.svg\",\"keywords\":[\"Definition of Done im Scrum\"],\"articleSection\":[\"Scrum\"],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/\",\"name\":\"Definition of Done im Scrum - PURE Consultant\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/visual-selection399.svg\",\"datePublished\":\"2026-04-03T11:47:31+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-03T11:47:43+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b879d2f247599ce3a636522dd8344e95\"},\"description\":\"Definition of Done im Scrum leicht erkl\u00e4rt: Steigern Sie Effizienz & Qualit\u00e4t in Ihren Projekten. Lesen Sie jetzt unsere Tipps!\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"de\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/visual-selection399.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/wp-content\\\/uploads\\\/visual-selection399.svg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/scrum\\\/definition-of-done-im-scrum\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Startseite\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/de\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Definition of Done im Scrum\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/\",\"name\":\"PURE Consultant\",\"description\":\"Scrum, PMO, Projektmanagement &amp; Prozessmanagement aus K\u00f6ln\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"de\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.pureconsultant.de\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/b879d2f247599ce3a636522dd8344e95\",\"name\":\"Serhat K\u00fcpeli\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"de\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0886d2e74e7dfa20a0d9157eed001ec6efc4a799c718c80d37ebd532ec3810f1?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0886d2e74e7dfa20a0d9157eed001ec6efc4a799c718c80d37ebd532ec3810f1?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/0886d2e74e7dfa20a0d9157eed001ec6efc4a799c718c80d37ebd532ec3810f1?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Serhat K\u00fcpeli\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Definition of Done im Scrum - PURE Consultant","description":"Definition of Done im Scrum leicht erkl\u00e4rt: Steigern Sie Effizienz & Qualit\u00e4t in Ihren Projekten. Lesen Sie jetzt unsere Tipps!","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/","og_locale":"de_DE","og_type":"article","og_title":"Definition of Done im Scrum - PURE Consultant","og_description":"Definition of Done im Scrum leicht erkl\u00e4rt: Steigern Sie Effizienz & Qualit\u00e4t in Ihren Projekten. Lesen Sie jetzt unsere Tipps!","og_url":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/","og_site_name":"PURE Consultant","article_published_time":"2026-04-03T11:47:31+00:00","article_modified_time":"2026-04-03T11:47:43+00:00","author":"Serhat K\u00fcpeli","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Verfasst von":"Serhat K\u00fcpeli","Gesch\u00e4tzte Lesezeit":"12\u00a0Minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/"},"author":{"name":"Serhat K\u00fcpeli","@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/#\/schema\/person\/b879d2f247599ce3a636522dd8344e95"},"headline":"Definition of Done im Scrum","datePublished":"2026-04-03T11:47:31+00:00","dateModified":"2026-04-03T11:47:43+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/"},"wordCount":2181,"image":{"@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/wp-content\/uploads\/visual-selection399.svg","keywords":["Definition of Done im Scrum"],"articleSection":["Scrum"],"inLanguage":"de"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/","url":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/","name":"Definition of Done im Scrum - PURE Consultant","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/wp-content\/uploads\/visual-selection399.svg","datePublished":"2026-04-03T11:47:31+00:00","dateModified":"2026-04-03T11:47:43+00:00","author":{"@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/#\/schema\/person\/b879d2f247599ce3a636522dd8344e95"},"description":"Definition of Done im Scrum leicht erkl\u00e4rt: Steigern Sie Effizienz & Qualit\u00e4t in Ihren Projekten. Lesen Sie jetzt unsere Tipps!","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/#breadcrumb"},"inLanguage":"de","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/wp-content\/uploads\/visual-selection399.svg","contentUrl":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/wp-content\/uploads\/visual-selection399.svg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/scrum\/definition-of-done-im-scrum\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Startseite","item":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Definition of Done im Scrum"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/#website","url":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/","name":"PURE Consultant","description":"Scrum, PMO, Projektmanagement &amp; Prozessmanagement aus K\u00f6ln","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"de"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/#\/schema\/person\/b879d2f247599ce3a636522dd8344e95","name":"Serhat K\u00fcpeli","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"de","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0886d2e74e7dfa20a0d9157eed001ec6efc4a799c718c80d37ebd532ec3810f1?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0886d2e74e7dfa20a0d9157eed001ec6efc4a799c718c80d37ebd532ec3810f1?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/0886d2e74e7dfa20a0d9157eed001ec6efc4a799c718c80d37ebd532ec3810f1?s=96&d=mm&r=g","caption":"Serhat K\u00fcpeli"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28912"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28915,"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28912\/revisions\/28915"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pureconsultant.de\/de\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}